Çalışanın Sağlığının Korunması
Kişinin sağlık durumu ile işin gereklerinin uyumlu olması, ileride ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının önüne geçilmesine katkı sağlar.
Bursa · İşe Giriş Süreçleri
Bursa İşe Giriş Sağlık Raporu
Bursa'da yeni işe alacağınız çalışanlar için işe giriş sağlık raporu sürecini, işin niteliğine göre planlıyoruz. Kapsam işyeri hekimi değerlendirmesi ile belirlenir; süreç hakkında baştan sona yönlendirme alırsınız.
İşe Giriş Sağlık Raporu Nedir?
İşe giriş sağlık raporu, bir çalışanın yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığının, işe başlamadan önce değerlendirilmesi sürecidir. Değerlendirme; kişinin sağlık geçmişi, mevcut durumu, görev alacağı pozisyon, çalışma ortamı ve maruz kalabileceği riskler birlikte ele alınarak yapılır.
Bursa işe giriş sağlık raporu sürecinde amaç yalnızca belge almak değildir. Asıl amaç, çalışanın yapacağı işe uygunluğunun sağlık açısından değerlendirilmesi ve işverenin sağlık gözetimi yükümlülüğünü doğru şekilde yerine getirmesidir.
Bu yükümlülük 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun sağlık gözetimini düzenleyen maddelerine dayanır; sonuçlar Ek-2 İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu ile kayıt altına alınır.
- İşin niteliğine göre tetkik kapsamı belirlenir
- İşyeri hekimi değerlendirmesi ile yürütülür
- Vardiya düzenine uygun planlama yapılabilir
- Toplu çalışan grupları için organizasyon desteği
- Mobil sağlık aracı ile tesiste yerinde planlama seçeneği
İşe Giriş Sağlık Raporu Neden Gereklidir?
Mevzuata Uygun Süreç Yönetimi
6331 sayılı Kanun kapsamında işe giriş sağlık değerlendirmesi işverenin yükümlülükleri arasındadır. Sürecin usulüne uygun yürütülmesi denetimlerde önem taşır.
Doğru Pozisyonlandırma
Değerlendirme yalnızca uygunluk kararı üretmez; çalışanın hangi görevde daha güvenli konumlandırılabileceği konusunda da işverene yol gösterir.
Bursa İşe Giriş Sağlık Raporu Süreci Adım Adım
Süreç, çalışanın işe başlayacağı pozisyon ve işyerinin faaliyet alanına göre planlanır. Her iş için aynı tetkikler istenmez.
Talep ve İhtiyaç Analizi
Kaç çalışan için, hangi pozisyonlarda ve hangi tarih aralığında bir planlamaya ihtiyaç duyduğunuz belirlenir. Görev tanımları ve tesisinizin çalışma düzeni bu aşamada değerlendirilir.
İşyeri Hekimi Değerlendirmesi
Çalışanın sağlık öyküsü, mevcut şikâyetleri ve yapacağı işin gerekleri ele alınır. Bu değerlendirme sürecin merkezindedir; tetkik kapsamı buradan çıkar.
İşin Niteliğine Göre Tetkiklerin Belirlenmesi
Gürültü, toz, kimyasal maruziyeti, yüksekte çalışma ve tehlike sınıfı gibi faktörler dikkate alınarak tetkikler belirlenir. Ayrıntı için Bursa işe giriş sağlık tetkikleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Tetkiklerin Uygulanması
Belirlenen tetkikler planlanan takvimde uygulanır. Talebinize göre merkezde ya da mobil sağlık aracı ile tesisinizde uygun planlama yapılabilir.
Değerlendirme ve Süreç Tamamlama
Bulgular işyeri hekimi tarafından değerlendirilir ve süreç mevzuata uygun biçimde tamamlanır. Sonuçların İSG dosyalarınıza nasıl işleneceği konusunda da yönlendirme alırsınız.
Süreç Öncesi Hazırlık Listesi
Aşağıdaki bilgileri önceden hazırlamanız, planlamanın ilk görüşmede netleşmesini sağlar:
| Bilgi | Neden gerekli? |
|---|---|
| Çalışan sayısı ve isim listesi | Takvimin ve grup sayısının belirlenmesi |
| Pozisyon / görev tanımları | Hangi tetkiklerin gündeme geleceğinin belirlenmesi |
| İşyerinin tehlike sınıfı (NACE kodu) | Kapsam ve tekrar aralığının hesaplanması |
| Vardiya düzeni | Üretimi aksatmayacak saat aralıklarının kurulması |
| Lokasyon | Merkezde mi, mobil sağlık aracı ile tesiste mi planlanacağı |
| Planlanan işe başlama tarihi | Sürecin geriye doğru takvimlenmesi |
Tehlike sınıfınızı bilmiyorsanız işyeri tehlike sınıfı nedir yazımızda NACE kodu üzerinden nasıl bulacağınızı üç adımda anlattık.
Hangi Durumlarda Yeniden Değerlendirme Gerekir?
İşe giriş değerlendirmesi tek seferlik bir işlem gibi görünse de, aşağıdaki durumlarda yeniden gündeme gelir:
- Görev değişikliği — maruziyet koşullarını değiştiren her pozisyon değişikliği
- İşe dönüş — uzun süreli sağlık raporu veya izin sonrası
- İş kazası veya meslek hastalığı sonrası
- Çalışma ortamının değişmesi — yeni kimyasal, artan gürültü, yeni hat
- Periyodik takvim — tehlike sınıfına göre 5, 3 veya 1 yıllık aralıklarla
Periyodik tekrar aralıklarının ayrıntısı için periyodik muayene aralıkları yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Karşılaşılan Üç Hata
1. Süreci işe başlama gününe bırakmak. Tetkiklerin planlanması ve sonuçların değerlendirilmesi zaman alır. Sürecin işe başlama tarihinden geriye doğru planlanması gerekir.
2. Her pozisyona aynı tetkik listesini uygulamak. Bu hem gereksiz maliyet hem de bazı pozisyonlarda eksik değerlendirme anlamına gelir. Kapsam işin niteliğine göre belirlenmelidir.
3. Alt yüklenici ve geçici personeli atlamak. Sahada çalışan herkesin sağlık gözetimi kapsamında değerlendirilmesi gerekir; unutulan grup genellikle burada çıkar.
Raporu Kim Düzenleyebilir?
Bu soruda uygulamada en çok hata yapılan yer, "hastaneden alsak da olur mu?" sorusudur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesi kuralı net koyar:
“Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için ise kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de alınabilir.”
6331 sayılı Kanun, madde 15
İstisnanın iki şartı birlikte aranır: çalışan sayısı 50'nin altında olacak ve işyeri az tehlikeli sınıfta olacak. Bursa'nın sanayi yapısında işletmelerin önemli bölümü tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta yer aldığı için bu istisna çoğu üretim işletmesi için geçerli değildir. Kendi sınıfınızı işyeri tehlike sınıfı sayfasından NACE kodunuzla kontrol edebilirsiniz.
Aynı madde, tehlikeli işlerde bir de ön şart getirir: “Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.” Yani rapor bir formalite değil, işe başlatmanın şartıdır.
Bu sayfadaki mevzuat bilgileri işyeri hekimi denetiminden geçiyor; kimin denetlediğini ve bilgilendirme sınırlarımızı hakkımızda sayfasında açıkça yazdık.
Değerlendirmenin kaydedildiği belge Ek-2 İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu'dur; imza yetkisinin sınırlarını Ek-2 formunu kim imzalar sayfasında ayrıntılı ele aldık.
İşe Giriş Muayenesi ile Periyodik Muayene Aynı Şey Değil
İkisi de aynı forma (Ek-2) işlenir, bu yüzden sık karıştırılır. Farkları:
| İşe giriş muayenesi | Periyodik muayene | |
|---|---|---|
| Ne zaman | Çalışan işe başlamadan önce | Çalışma sürerken, düzenli aralıklarla |
| Amaç | Kişi bu işe uygun mu? | İş kişiyi etkiliyor mu? |
| Sıklık | Bir kez — iş değişikliğinde yenilenir | Az tehlikeli 5 yıl · tehlikeli 3 yıl · çok tehlikeli 1 yıl |
| Özel gruplar | Aynı kurallar | Çocuk, genç ve gebe çalışanlarda en geç 6 ay |
Periyodik aralıkların dayanağı İşyeri Hekimi Yönetmeliği'nin 9. maddesidir. Kendi takviminizi periyodik muayene tarihi hesaplama aracıyla çıkarabilirsiniz.
Bursa'da Hangi Sektörler İçin Planlama Yapılır?
Fabrika ve Üretim Tesisleri
Bursa'nın otomotiv, tekstil, makine ve gıda ağırlıklı sanayi yapısında toplu işe alım dönemleri sık yaşanır. Üretimi aksatmayacak bir takvim kurmak sürecin en kritik parçasıdır; vardiya bazlı planlama yapılabilir.
İnşaat ve Şantiye
Yüksekte çalışma gibi özellikli pozisyonlarda işyeri hekimi değerlendirmesi kapsamında ek başlıklar gündeme gelebilir. Sahaya mobil sağlık aracı ile uygun planlama yapılabilir.
Ofis, Lojistik ve Hizmet
Süreç genellikle daha sade ilerler. Kapsam yine pozisyonun gereklerine göre belirlenir; gereksiz tetkik yükü oluşturulmaz.
Bursa'nın Sanayi Haritası: Hangi Bölgede Hangi Maruziyet Öne Çıkıyor?
Bursa'da işe giriş sağlık raporu sürecini planlarken en pratik başlangıç noktası, işletmenizin bulunduğu organize sanayi bölgesinin baskın sektörüdür. Çünkü maruziyet profili büyük ölçüde sektörle birlikte gelir; hangi tetkik başlıklarının gündeme geleceğini de bu belirler.
Aşağıdaki tablo Bursa'daki organize sanayi bölgelerini ilçe ve baskın sektöre göre gösteriyor. Sağ sütun bir liste değil, işyeri hekimi değerlendirmesinde tipik olarak öne çıkan başlıkları gösterir; nihai kapsam her zaman kişiye ve işe göre belirlenir.
| İlçe | Organize sanayi bölgesi | Baskın sektör | Öne çıkan değerlendirme başlıkları |
|---|---|---|---|
| Nilüfer | Bursa OSB · Nilüfer OSB (NOSAB) | Otomotiv, makine, metal | Gürültü maruziyeti · el-kol titreşimi · kas-iskelet yükü · göz muayenesi |
| Hasanağa OSB · Kayapa OSB · Deri İhtisas OSB | Otomotiv, kimya, deri | Solunum yolu maruziyeti · cilt maruziyeti · çözücü kullanımı | |
| Osmangazi | Demirtaş OSB (DOSAB) — üretim kolu | Tekstil, makine, metal | Toz maruziyeti · gürültü · vardiyalı çalışma |
| Demirtaş OSB (DOSAB) — boyahane kolu | Tekstil boya, kimya | Kimyasal ve buhar maruziyeti · solunum · cilt | |
| Gürsu | Uludağ OSB | Tekstil, kimya, gıda | Toz · kimyasal · gıda üretiminde hijyen değerlendirmesi |
| Kestel | Kestel OSB · Barakfakih OSB | Tekstil, metal | Toz · gürültü · kas-iskelet yükü |
| İnegöl | İnegöl OSB · Mobilya İhtisas OSB · Yenice OSB | Mobilya, ağaç ürünleri, tekstil | Ahşap tozu maruziyeti · solunum · gürültü · cilt |
| Yenişehir | Yenişehir OSB | Cam, gıda | Isı maruziyeti · gürültü · gıda hijyeni |
| Mustafakemalpaşa | MKP OSB · Mermerciler OSB | Mermer, doğal taş, kimya, gıda | Silika/toz maruziyeti · solunum · gürültü · titreşim |
| Karacabey | TEKNOSAB | Otomotiv, makine, metal | Gürültü · kas-iskelet yükü · vardiyalı çalışma |
Bölge ve sektör bilgisi Bursa Yatırım Destek Ofisi'nin yayımladığı organize sanayi bölgeleri listesine dayanmaktadır.
Altı ilçe için ayrı sayfa hazırladık. Her birinde o ilçenin organize sanayi bölgeleri, firma ve istihdam rakamları ve sektöre özgü maruziyet profili var — kalkınma ajansı verilerine dayanarak:
Bursa ilçeleri
Tabloyu nasıl kullanmalı? Sağ sütun bir tetkik reçetesi değildir. Amacı, teklif alırken ve muayene planlarken hangi başlıkları gündeme getirmeniz gerektiğini göstermektir. Örneğin İnegöl'de mobilya üretimi yapan bir işletmede ahşap tozu maruziyetini hiç konuşmadan hazırlanan bir plan eksik kalır. Hangi tetkikin ne ölçtüğünü işe giriş sağlık tetkikleri sayfasında açıkladık.
Vardiyalı ve Gece Çalışması: Ayrı Bir Yükümlülük
Bursa'daki üretim işletmelerinin büyük bölümü vardiyalı çalışır ve burada çoğu işverenin gözden kaçırdığı ayrı bir kural devreye girer. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesi:
“Gece çalıştırılacak işçilerin sağlık durumlarının gece çalışmasına uygun olduğu, işe başlamadan önce alınacak sağlık raporu ile belgelenir.”
“Gece çalıştırılan işçiler en geç iki yılda bir defa işveren tarafından periyodik sağlık kontrolünden geçirilirler.”
4857 sayılı İş Kanunu, madde 69
Bunun pratik sonucu şu: az tehlikeli bir işyerinde beş yılda bir periyodik muayene yeterliyken, o işyerinde gece vardiyasında çalışan bir işçi için süre en geç iki yıla iner. İki takvim aynı anda işler ve kısa olan bağlayıcıdır.
Gece çalışması sağlık gözetimi açısından kendine özgü başlıklar da getirir: uyku düzeni, kardiyovasküler yük ve dikkat gerektiren işlerde performans. Bu başlıkların değerlendirmeye girip girmeyeceğine işyeri hekimi karar verir.
Maliyet Kime Ait?
Sık sorulan ve cevabı tartışmalı olmayan bir konu. Aynı kanun, 15. maddede şöyle der: “Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz.” Yani işe giriş sağlık raporunun bedeli çalışandan istenemez, ücretinden kesilemez.
Fiyatı hangi kalemlerin belirlediğini ve teklif alırken hangi soruları sormanız gerektiğini işe giriş sağlık raporu fiyatları sayfasında ayrıntılı yazdık.
İşveren İçin Kısa Kontrol Listesi
Bursa'da yeni bir işe alım öncesinde şu altı maddeyi geçmek, sürecin sonradan tıkanmasını büyük ölçüde önler:
Tehlike sınıfını doğrula
NACE kodundan; rapor yükümlülüğünüzü ve periyodu bu belirliyor.
Görev tanımını gerçek işle yaz
"Operatör" değil, "gürültülü ortamda pres tezgâhı kullanır".
Vardiya düzenini bildir
Gece çalışması varsa ayrı yükümlülük doğuyor.
Takvimi işe başlama tarihinden geriye kur
Tetkik ve değerlendirme zaman alır.
Alt yüklenici ve geçici personeli listeye ekle
En sık unutulan grup budur.
Ek-2 formlarını çalışan bazında tek düzende topla
Denetimde belgenin var olması kadar bulunabilir olması da önemlidir.
Mobil Sağlık Aracı ile Yerinde Planlama
Çalışanlarınızın tesisten uzun süre ayrılmasını istemiyorsanız, işe giriş sağlık tetkikleri mobil sağlık aracı ile doğrudan işyerinizde planlanabilir. Bu yöntem özellikle toplu işe alım yapan fabrikalar ve şantiyeler için zaman kaybını ciddi ölçüde azaltır.
SSS
Bursa İşe Giriş Sağlık Raporu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bursa işe giriş sağlık raporu nereden alınır?
Bursa'da işe giriş sağlık raporu süreci, çalışanın görev tanımı ve işyerinin risk durumuna göre değerlendirilir. Süreç için işyeri hekimi değerlendirmesi ve işin niteliğine göre belirlenen tetkikler dikkate alınır. Başlangıç için ihtiyacınızı paylaşmanız yeterli.
İşe giriş sağlık raporu için hangi tetkikler yapılır?
Gerekli tetkikler çalışanın yapacağı işe göre değişir. Odyometri, solunum fonksiyon testi, EKG, akciğer grafisi, kan tetkikleri ve portör tetkikleri işin niteliğine göre değerlendirilebilecek başlıklar arasındadır.
İşe giriş sağlık raporu her çalışan için aynı mıdır?
Hayır. Süreç çalışanın pozisyonuna, işyerinin faaliyet alanına, maruz kalabileceği risklere ve işyeri hekiminin değerlendirmesine göre değişir.
Çalışan işe başladıktan sonra rapor alınabilir mi?
Sağlık gözetimi mevzuatı, değerlendirmenin çalışan işe başlamadan önce yapılmasını öngörür. Bu nedenle sürecin işe başlama tarihinden önce planlanması gerekir.
Görev değişikliğinde yeni değerlendirme gerekir mi?
Çalışanın maruziyet koşullarını değiştiren bir görev değişikliği söz konusuysa yeni bir değerlendirme gündeme gelir. Ofisten üretim hattına geçen bir personel artık farklı riskler altındadır.
Raporun geçerlilik süresi nedir?
Tekrarlama aralığı işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir: az tehlikeli işyerlerinde en geç beş yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en geç üç yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde en geç yılda bir. İşyeri hekimi gerekli görürse daha sık planlanabilir.
Toplu işe alım yapıyoruz, 50+ çalışan için planlama mümkün mü?
Evet. Toplu gruplar için vardiya düzeninize uygun bir takvim oluşturulabilir. Talebinize göre mobil sağlık aracı ile tesisinizde yerinde planlama da değerlendirilebilir.
Bursa'nın hangi ilçelerinde hizmet planlanabiliyor?
Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım başta olmak üzere Bursa merkez ilçeleri, Gürsu, Kestel, İnegöl, Yenişehir, Mustafakemalpaşa ve Karacabey dahil organize sanayi bölgelerinin bulunduğu geniş bir alanda uygun planlama yapılabilir.
Gece vardiyasında çalışacak işçi için ayrı bir rapor gerekir mi?
Evet. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesi gece çalıştırılacak işçilerin sağlık durumlarının gece çalışmasına uygun olduğunun işe başlamadan önce alınacak sağlık raporu ile belgelenmesini ister. Ayrıca bu işçiler en geç iki yılda bir periyodik sağlık kontrolünden geçirilir.
İşyerimiz az tehlikeli, raporu aile hekiminden alabilir miyiz?
6331 sayılı Kanun'un 15. maddesi bu istisnayı 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için tanır; iki şart birlikte aranır. Bunun dışındaki işyerlerinde rapor işyeri hekiminden alınır.
Rapor hangi belgeye işlenir?
İşe giriş ve periyodik muayene sonuçları Ek-2 İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu'na işlenir. Formun bölümlerini ve kimin doldurduğunu Ek-2 sayfamızda şema hâlinde gösterdik.
Rapora itiraz edilebilir mi?
Evet. 6331 sayılı Kanun'un 15. maddesine göre raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır.
Yönetim Akademisi Altyapısı
İşe giriş sağlık raporu süreci, işletmenizin iş sağlığı ve güvenliği yapısının bir parçasıdır. OSGB hizmetleri, işyeri hekimliği, iş güvenliği uzmanlığı ve zorunlu eğitimler dahil kapsamlı destek için Yönetim Akademisi altyapısını inceleyebilirsiniz.
Bursa İşe Giriş Sağlık Raporu Süreciniz İçin Bilgi Alın
Çalışan sayınızı ve pozisyonlarınızı paylaşın; işin niteliğine göre size uygun bir planlama çıkaralım.